የአሜሪካ እና የእስራኤል ጦርነት በኢራን ላይ (ከየካቲት 28 ፣ 2026 እ.ኤ.አ ጀምሮ እስከ ዛሬ)

ፕሬዝዳንት ትራምፕየወታደራዊ ዘመቻውዓላማ የኢራንአገዛዝ የሚደቅነውን"ስጋት" ማስወገድመሆኑን ገልጸዋል።

በጄኔቫ የተካሄደውየመጨረሻው የኢራንእና የአሜሪካንግግር የካቲት19 ቀን (እ.ኤ.አ) ያለስምምነት በመጠናቀቁ፣ከጥቂት ቀናትበኋላ ዲፕሎማሲውበጦርነት ተተክቷል።

በካቲት 28 ቀን2026 (እ.ኤ.አ) አምስትየኢራን ከተሞችበቦምብ ፍንዳታተናውጠዋል፦ እነርሱምቴህራን፣ ኢስፋሃን፣ቁም፣ ካራጅእና ኬርማንሻህናቸው። የኢራንጠቅላይ መሪአያቶላ አሊካሜኒ መኖሪያቤት በቀጥታበተሰነዘረ ጥቃትሙሉ በሙሉወድሟል።

እስራኤልቀድሞ የመምታትጥቃት ፈጽማለች። የጥቃቱ ኢላማዎችበፎርዶው፣ ናታንዝእና ኢስፋሃንየሚገኙ የኒውክሌርተቋማት እንዲሁምየኢራን አብዮታዊዘብ(IRGC) ዋና መሥሪያቤቶች፣ የአየርመከላከያ ጣቢያዎችእና የወታደራዊ-ኢንዱስትሪውስብስብ ማዕከላትናቸው። እስራኤልወታደራዊ ዘመቻዋን"ላየንስ ሮር" ስትል ሰይማዋለች።ሚሳኤሎቹ ወታደራዊኢላማዎችን ብቻሳይሆን የሲቪልመሠረተ ልማቶችንምመምታታቸውን የሚያሳዩመረጃዎች ወጥተዋል።

በአገሪቱየ40 ቀናትየሐዘን አዋጅታውጇል። በአሜሪካእና እስራኤልጥቃት የአያቶላውልጅ፣ አማች፣የልጅ ልጅእና ምራትምአብረው ተገድለዋል።

የሌሎችከፍተኛ ባለሥልጣናትሞትም ተረጋግጧል፦የመከላከያ ሚኒስትርአዚዝ ናሲርዛዴህ፣የኢራን አብዮታዊዘብ (IRGC) አዛዥመሐመድ ፓክፑር፣የጦር ኃይሎችጠቅላይ ኤታማዦርሹም አብዱልረሂምሙሳቪ እናአማካሪው አሊሻምካኒ ይገኙበታል።

አያቶላአሊሬዛ አራፊበጊዜያዊነት የአገሪቱጠቅላይ መሪሆነው ተሹመዋል።

መጋቢት 2 ቀን 2026 (እ.ኤ.አ) ኢራንበእስራኤል፣ በቀጠናውበሚገኙ የአሜሪካጦር ሰፈሮችእና በኢራቅበሚገኘው የኢርቢልአውሮፕላን ማረፊያላይ ተከታታይጥቃቶችን ሰንዝራለች።በዱባይ፣ ዶሃእና ባህሬንምየፍንዳታ ድምፆችተሰምተዋል። የኢራንአብዮታዊ ዘብከ700 በላይድሮኖችን እናበመቶዎች የሚቆጠሩሚሳኤሎችን በመጠቀም60 ስልታዊ እና500 ወታደራዊ የአሜሪካእና የእስራኤልተቋማት ላይጥቃት መፈጸሙንአስታውቋል።

• ከመጋቢት 3 እስከመጋቢት 10 ቀን (እ.ኤ.አ) ባለውጊዜ ውስጥየኢራን አብዮታዊዘብ (IRGC) በባህሬንየሚገኘውን የአሜሪካአየር ኃይልጣቢያ በሚሳኤልእና በድሮንደብድቧል። በተጨማሪምበእስራኤል የሚገኙኢላማዎችን፦ በቂሳሪያየሚገኘውን የጦርሰፈር፣ በብኒብራክ፣ ፔታህቲክቫ፣ ምዕራባዊጋሊሊ፣ ቤንጉሪዮን አውሮፕላንማረፊያ እናበቴልአቪቭ የሚገኘውንየመከላከያ ሚኒስቴርመትቷል።

• የኢራን አብዮታዊዘብ ጥቃቱንወደ አዲስምዕራፍ ማሸጋገሩንእና ስልታዊእንዲሁም ድምፅንከአምስት እጥፍበላይ የሚቀድሙ(ሃይፐርሶኒክ ) ሚሳኤሎችን(ጋድር፣ ኢማድ፣ፋታህ እናኬይባር ሸካን) እየተጠቀመ መሆኑንአስታውቋል። የአየርእና የጠፈርኃይሎች ዕዝከእንግዲህ በኋላየሚሳኤሎቹ አረርቢያንስ አንድቶን እንደሚመዝንገልጸዋል። ኢራንበእስራኤል ላይእጅግ ዘመናዊየሆነውን "ኮራምሻህር-4" (2,000 ኪ.ሜየሚጓዝ እና1,500 ኪ.ግአረር መሸከምየሚችል) ሚሳኤልተጠቅማለች።

• ኢራን 22ኛውንየ"ኮራምሻህር-4" እና የ"ፋታህ" ሚሳኤል ጥቃትማዕበል ሰንዝራለች።አብዮታዊ ዘቡበተባበሩት አረብኤሚሬቶች እናበጆርዳን የሚገኙየ"ታድ" (THAAD) ሚሳኤልመከላከያ ራዳሮችን፣እንዲሁም በኳታርየሚገኘውን "ኤፍፒኤስ132" የተሰኘ ራዳርማውደሙን ይፋአድርጓል።

የኢራኑፕሬዝዳንት በበኩላቸውጎረቤት አገራትከግዛታቸው የሚነሱጥቃቶች በኢራንላይ ከሌሉወይም ካልፈቀዱ፣ኢራንም በእነርሱላይ የምታደርገውንጥቃት እንደምታቆምገልጸዋል።

l ኢራንከአሜሪካ ጋርለሚደረግና ከ10 ዓመታት በላይለሚዘልቅ ጦርነትዝግጁ መሆኗንገልጻለች፦ "ከእንግዲህዲፕሎማሲያዊ መፍትሄሊታሰብ የማይችልጉዳይ ነው" ብላለች።

• የዚህወታደራዊ ዘመቻተለይቶ የሚታወቅባህሪ ሰውሰራሽ አስተውሎትበከፍተኛ ሁኔታጥቅም ላይመዋሉ ነው።እንደ የአሜሪካማዕከላዊ ዕዝ(ሴንትኮም) ቃልአቀባይ ገለጻ፣የሰው ልጅትኩረት ሊሰጣቸውየሚገቡ ነጥቦችንለይቶ እንዲያወጣመረጃዎችን በቅድሚያየማቀናበሩ ሥራለሰው ሰራሽአስተውሎት ተሰጥቷል።ሆኖም የጥቃትኢላማ የመምረጥእና የመተኮስውሳኔ የሚወሰነውበሰዎች ነው።
• የአሜሪካማዕከላዊ ዕዝትክክለኛ ኢላማንየሚመቱ ሚሳይሎችበምህጻረቃሉ ( ፒአራኤስኤም) የተሰኙ ሚሳኤሎችንለመጀመሪያ ጊዜጥቅም ላይማዋሉን አረጋግጧል።ይህ ሚሳኤልየጦር ሠራዊትታክቲካዊ የሚሳይልሥርዓት ወይምበምህጻረ ቃሉየ"ኤቲኤሲኤምሲ" ባለስቲክ ሚሳኤልውጤት ሲሆን፣ከቀድሞው ሞዴልበ 200 ኪ.ሜበበለጠ ርቀትየመጓዝ አቅምአለው። እስከ500 ኪ.ሜየሚወነጨፍ ሲሆንተንቀሳቃሽ ከሆነውከፍተኛ የመንቀሳቀስብቃት ያለውየመድፍ ሮኬትሥርዓት በምህጻረቃሉ የ"ኤችአይኤምአርኤስ" ተንቀሳቃሽ ማስወንጨፊያላይ ይተኮሳል።
• ሌላውአዲስ የታየመሣሪያ የሌዘርቁጥጥርና ትንተናሥርዓት (ሉካስ)የተሰኘው"ካሚካዜ" (ራስንአጥፊ) ድሮንነው። ይህድሮን የታወቀውየኢራን "ሻሄድ" ድሮን ቅጂሲሆን፣ እንደሚዲያ ዘገባዎችከሆነ የአንዱዋጋ 35,000 ዶላርነው።

የጣሊያን ጠቅላይ ሚኒስትር ሜሎኒ፦ በሮም ለፓርላማ ባደረጉት ንግግር አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን ላይ የፈጸሙትን ጥቃት አውግዘዋል። በመካከለኛው ምስራቅ እየተካሄደ ያለው ወታደራዊ ዘመቻ "ከዓለም አቀፍ ሕግ ውጭ የሆኑ የአንድ ወገን ጣልቃ ገብነቶች" አካል መሆኑን ገልጸዋል።

ኢራንበይፋ በሰጠችውመግለጫ በሆርሙዝስልጥ ላይያላትን የባህርላይ ሉዓላዊነትእንደምታስከብር ገልጻለች።ኢራን የሚያልፉመርከቦችን በዓለምአቀፍ ፕሮቶኮልመሠረት እንደምታስተናግድብትገልጽም፣ "ለወታደራዊዓላማ በሌሎችአገራት የሚያገለግሉ" የንግድ መርከቦችንግን ለይታእንደምታውቅና "እንዲንቀሳቀሱእንደማትፈቅድ" አስታውቃለች።

ኢራንቆየት ብላባወጣችው መግለጫ፣ማንኛውም የአረብወይም የአውሮፓአገር የእስራኤልንእና የአሜሪካንአምባሳደሮች ከግዛቱካስወጣ፣ በሆርሙዝሰርጥ በኩልበነፃነት የመንቀሳቀስመብት እንደሚሰጠውገልጻለች።

• እስከ መጋቢት18 ቀን 2026 (እ.ኤ.አ)ድረስበነበረው ግጭትከፍተኛ የሰውሕይወት መጥፋትእና ሰፊሰብአዊ ቀውስተከስቷል።

• እንደ ኢራንመንግሥትይፋዊመረጃቢያንስ1,348 ሲቪሎች ሲገደሉ፣ከ17,000 በላይየሚሆኑትደግሞቆስለዋል።

• በጎረቤት አገራት፦ግጭቱጎረቤትአገራትንምነክቷል።በእስራኤልአራትሕፃናትንጨምሮ12 ሰዎች ተገድለዋል።በሊባኖስ98 ሕፃናት እና52 ሴቶችን ጨምሮቢያንስ687 ሰዎች እናሦስትወታደሮችተገድለዋል።በባሕረሰላጤዉአገራትሰባትየአሜሪካወታደሮችንጨምሮ24 ሰዎች ሲገደሉ፣በኢራቅደግሞ31 ሰዎች ሕይወታቸውንአጥተዋል።

• በቀጠናውበቀጥታየሞቱትሰዎችቁጥርከ2,000 በላይሆኗል።ሆኖምበኢራንውስጥያለውሰብአዊቀውስእጅግየከፋነው፤እንደየተባበሩትመንግሥታትድርጅትከፍተኛየስደተኞችኮሚሽነርመረጃከሆነ፣እስከ3.2 ሚሊዮን የሚደርሱሰዎችከመኖሪያቀያቸውተፈናቅለውለአገርውስጥስደትተጋልጠዋል።

የኢራን ከፍተኛየብሔራዊ ደህንነትምክር ቤትጸሐፊ አሊላሪጃኒ መገደል(መጋቢት 17 ቀን (እ.ኤ.አ) በአገሪቱአመራር ላይከፍተኛ ጉዳትእንደማያደርስ የኢራንየውጭ ጉዳይሚኒስትር አባስአራግቺ አስታውቀዋል።

መጋቢት 12 ቀን(እ.ኤ.አ) በለንደንየንግድ ልውውጥየአንድ በርሜልድፍድፍ ነዳጅዋጋ ከ100 ዶላር በላይሆኗል። ይህምከ2024 ክረምትወዲህ የተመዘገበከፍተኛው ዋጋነው። ለዚህምምክንያት የሆነውበባሕረ ሰላጤውሀገራት ውስጥያለው ወታደራዊእንቅስቃሴ ሲሆን፣በኢራቅ ጠረፍአቅራቢያ በነዳጅጫኝ መርከቦችላይ የተፈጸመውጥቃት የኢራቅወደቦች ለጊዜውእንዲዘጉና በኦማንየሚገኝ የነዳጅማከማቻ እንዲለቀቅአድርጓል። ገበያውበሆርሙዝ ሰርጥ በኩል ካለውየነዳጅ አቅርቦትመስተጓጎል ስጋትየተነሳ ከፍተኛመዋዠቅ እያሳየይገኛል።